و ببايد دانست كه اجْنِحه و رياش و اعضاى ديگر در جميع اصناف ملائكه نيست ؛ بلكه از ملائكهء مُهيَّمين گرفته تا سكنهء ملكوت اعلى منزه و مبرّا هستند از امثال اين اعضا و اجزاى مقداريه . و آنها مجرد از جميع مواد و لوازم آن و تقدرات و عوارض آن هستند . و اما ملائكهء عوالم مثال و موجودات ملكوتيهء برزخيه در جميع آنها اجزا و اعضا و اجنحه و رياش و غير آن ممكن التحقق [ است ] . و چون از عوالم تقدرات برزخيه و تمثلات مثاليه هستند ، هر يك داراى مقدارى خاص و اعضا و جوارحى مخصوص به خود مىباشند . وَ الصَّافَّاتِ صَفًّا « 1 » و أُولِي أَجْنِحَةٍ مَثْنى وَ ثُلاثَ وَ رُباعَ « 2 » راجع به اين صنف از ملائكه است . ليكن ملائكهء مقرّبين و قاطنين جبروت اعلى به واسطهء احاطهء وجوديهء قيّوميه مىتوانند در هر يك از عوالم به هيئت و صورت آن عالم متمثل شوند ؛ چنانچه جبرئيل امين ، كه از مقرّبين درگاه و حامل وحى الهى و از اعلى مراتب موجودات سكنهء جبروت است ، براى ذات مقدس رسول اكرم - صلى اللَّه عليه وآله - در مثال مقيد دائماً ، و در مثال مطلق دو مرتبه « 3 » ، و در مُلك گاهى ، متمثل مىشد . حتى در ملك گاهى متمثل به صورت دِحيهء كَلْبى ، رضيع رسول اكرم - صلّى اللَّه عليه و آله - كه اجمل ناس بود ، مىشد « 4 » . و ببايد دانست كه تمثل مُلكى ملائكه در عرض موجودات مُلكيه نيست كه هر سليم الحسّ آن را ببيند ؛ بلكه باز وجههء ملكوتى آنها غالب و جهات مُلكيه مغلوب است ؛ و لهذا آنها را پس از تمثّلات مُلكيه نيز مردم با چشم مُلكى نمىديدند ، بلكه با تأييد حق و اشاره حضرت خاتم الانبيا - صلّى اللَّه عليه و آله - بعضى از اصحاب جبرئيل را كه به صورت دحيهء كلبى بود مىديدند « 5 » . و بدين بيان طالبان علم و معرفت و متوجهين به حق و

--> ( 1 ) - « سوگند به صف‌كشندگان از ملائكه » . ( الصافّات ( 37 ) : 1 ) ( 2 ) - « فرشتگان را رسولانى بالدار كرد : دو تا دوتا و سه تا سه تا و چهار تا چهار تا » . ( فاطر ( 35 ) : 1 ) ( 3 ) - مجمع البيان ، ج 9 ، ص 262 ؛ تفسير الصافي ، ج 5 ، ص 85 ؛ كنز العمال ، ج 6 ، ص 139 ، حديث 15165 . ( 4 ) - الكافي ، ج 2 ، ص 587 ، « كتاب الدعاء » ، « باب دعوات موجزات . . . » ، حديث 25 ؛ بحار الأنوار ، ج 18 ، ص 267 ، حديث 29 ؛ كنز العمّال ، ج 11 ، ص 460 ، حديث 32157 . ( 5 ) - الكافي ، ج 2 ، ص 587 ، « كتاب الدعاء » ، « باب دعوات موجزات . . . » ، حديث 25 ؛ الأمالي ، طوسى ، ص 604 ، حديث 7 ، مجلس 27 .